Phaselis Antik Kenti’nin, Akdeniz’e uzanan küçük bir yarımada üzerinde MÖ 7. yüzyılda Rodoslu kolonistler tarafından kurulduğu kabul edilir. Kuruluş efsanesine göre kolonistler yöre halkına mısır ya da kurutulmuş balık teklif eder. Ancak halkın balık istemesi, kentin denizle kurduğu güçlü bağın ilk işareti olarak anlatılır.

Üç Limanlı Ticaret Merkezi

Phaselis’in coğrafi konumu, onu Antik Çağ’ın önemli liman kentlerinden biri haline getirmiştir. Yarımadanın kuzeyinde, kuzeydoğusunda ve güneybatısında olmak üzere üç ayrı limana sahiptir. Limanlar, agoralar ve şehir sikkeleri üzerindeki gemi betimlemeleri, Phaselis’in ticari kimliğini açıkça ortaya koyar.

Sınır Kentinden İmparatorluk Şehrine

Phaselis, zaman zaman Likya bazen Pamfilya kenti olarak anılsa da gerçekte iki bölgenin sınırında yer alır. Kent, MÖ 5’inci yüzyılda Perslerin, 4’üncü yüzyılda Karya Satrabı Mausolos’un ve ardından komşu Limyra Kralı Perikles’in egemenliğine girer.

MÖ 333 yılında Büyük İskender’i altın taçla karşılamaları, şehrin tarihindeki en dikkat çekici anlardan biridir. İskender sonrası dönemde sık sık el değiştiren Phaselis, MÖ 167’de Likya Birliği’ne katılarak birlik adına sikke basar. Korsan saldırılarıyla geçen zor yılların ardından MÖ 43’te Roma egemenliğine girer ve bu dönem şehir için yaklaşık 300 yıl sürecek bir refahın başlangıcı olur.

129 yılında İmparator Hadrian’ın kenti ziyareti anısına, güney limandan başlayan ana caddenin girişine tek kemerli anıtsal bir tak inşa edilir.

Bizans Dönemi ve Terk Ediliş

5 ve 6’ncı yüzyıllarda Bizans egemenliğindeki Phaselis, 451 yılında Kadıköy Konsülü’ne katılan şehirler arasında yer alır. 7’nci yüzyıldaki Arap akınlarının ardından 8’inci yüzyılda kısa süreli bir toparlanma yaşansa da, 1158’deki Selçuklu kuşatması, depremler ve limanın işlevini yitirmesiyle şehir önemini kaybeder. 13’üncü yüzyıl başlarından itibaren tamamen terk edilir.

Günümüze Ulaşan Kalıntılar

Bugün Phaselis’te ağırlıklı olarak Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntılar görülür. Kuzey ve güney limanlarını birleştiren ana cadde, kentin omurgasını oluşturur. Cadde, agora ve tiyatro arasında genişleyerek küçük bir meydan meydana getirir. Meydanın güneydoğusunda yer alan basamaklar tiyatro ve akropolise ulaşımı sağlar.

Tiyatro, Helenistik Dönem’e ait küçük ölçekli bir yapıdır. Roma döneminde sahne binası eklenmiş, Geç Bizans’ta ise bu yapı kentin savunma surlarının bir parçası haline gelmiştir. Ören yerinin girişinde, MÖ 3’üncü yüzyıla tarihlenen sur kalıntıları ve tapınak ya da anıtsal mezar olabileceği düşünülen temel izleri görülür. Kuzey limanın arkasındaki yamaç ise nekropol alanıdır.

Su Kemerleri ve Kamusal Yapılar

Phaselis’in en görkemli yapıları arasında su kemerleri yer alır. Kentin su ihtiyacı, kuzeydeki kaynaktan bu kemerler aracılığıyla karşılanmıştır. Roma döneminde inşa edilen sistem sayesinde su, künk ve kanallarla kentin her noktasına ulaştırılmıştır.

Kentte biri tiyatronun karşısında, ikisi güney limana giden ana cadde üzerinde olmak üzere üç agora bulunur. Tiyatro karşısındaki agoranın içinde Bizans dönemine ait küçük bir bazilikanın kalıntıları yer alır. Ayrıca şehir meydanında biri küçük biri büyük iki hamam kalıntısı bulunmaktadır. Özellikle küçük hamam, Roma hamamlarının ısıtma sistemi hakkında önemli bilgiler sunar.

Athena’nın Kenti

Antik kaynaklara göre Phaselis’in baş tanrıçası, savaş ve bilgelik tanrıçası Athena’dır. Henüz bulunamamış olan Athena Tapınağı’nın ve diğer önemli yapıların, bugün ormanla kaplı akropol tepesinde yer aldığı düşünülmektedir.

UNESCO Geçici Listesi

Phaselis Antik Kenti’ni de kapsayan “Likya Uygarlığı Antik Kentleri” 2009 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilmiştir.